Radicaal Schrijven

Radicalisme: met dank aan mediaframing tegenwoordig in één adem geassocieerd met islam, jihadisme en jeugdige Syriëgangers. Wat doet dit met (moslim) jongeren? In opdracht van El Hizjra schreef ik mee aan het projectplan en subsidieverzoek van het literaire project ‘Radicaal Schrijven’, dat ik vanaf augustus t/m december 2016 tevens coördineerde.

‘Radicaal Schrijven’
Het project, mede mogelijk gemaakt door The Art of Impact (onderdeel van het Mondriaanfonds), biedt jongeren van een aantal middelbare scholen in Nederland middels een schrijfworkshop, debat en schrijfwedstrijd een podium om hun stem te laten horen. Op het Etty Hillesum Lyceum te Deventer en het Rotterdamse Avicenna College verzorgde Abdelkader Benali de schrijfworkshop in het kader van dit project. Meltem Halaceli nam de schrijfworkshop voor haar rekening op het Comenius Lyceum te Amsterdam.

El Hizjra
El Hizjra is een Amsterdamse stichting met een focus op literatuur en de impact daarvan op de samenleving. Sinds haar oprichting in Amsterdam in 1987 zet El Hizjra zich actief in voor het behouden en onder de aandacht brengen van Arabisch en islamitisch cultureel erfgoed van (de kinderen van) migranten in Nederland. Trouw aan haar uitgangspunten ambieert El Hizjra culturele verschillen te overbruggen door de kracht van het woord en andere kunstvormen, waarbij het stimuleren van jong schrijftalent bij alle activiteiten centraal staat. De afgelopen jaren organiseerde El Hizjra in dit kader diverse evenementen, uiteenlopend van lezingen en debatten tot literaire bundels, kunstfestivals en schrijfwedstrijden. Sinds 2012 staat El Hizjra onder de bezielende leiding van de heer Mohamed Mahdi, directeur.

Context bij het project
Radicalisering onder moslimjongeren is al geruime tijd een hot topic in Nederland. We horen bijna dagelijks via de media de mening van politici, politie, onderzoekers, wetenschappers en andere experts. Uitlatingen als ‘Pleur op!’ en ‘Oprotten naar Syrië!’ zijn niet altijd even constructief. Experts laten zich uit over de vermeende oorzaken en gevolgen van radicalisatie, terwijl islamitische koepelorganisaties vooral op het mediadebat lijken te reflecteren. Zelden horen we de stem van de jongeren om wie het allemaal gaat, die geregeld door hun omgeving worden gemeden. Wie vertegenwoordigt hun stem? Wat denken zij? Wat beweegt hen? Wat vinden zij van de overwegend negatieve media aandacht? Maar vooral: voor welke ‘idealen’ staat de huidige jonge (moslim) generatie? En hoe ver willen zij daar voor gaan?

El Hizjra concludeert: Het is hoog tijd om mét (moslim) jongeren hierover te spreken en hen aan het woord te laten, d.m.v. een schrijfwedstrijd met randprogrammering. Hierbij nodigen wij de jongeren uit om de thematiek vanuit een bredere, literaire context te beschouwen. Want juist literatuur is de vrijplaats voor allerlei soorten ideeën en idealen en biedt ons constant nieuwe inzichten:

Literatuur is de vorm van kunst waarin alles geschreven kan worden en die ons tegelijkertijd onvermoede inzichten in de werkelijkheid kan geven. De personages hebben een naam en identiteit, maar zijn veelal fictief. De schrijver is bekend, maar verschuilt zich. Literatuur is de vrijplaats voor radicale gedachten, gevoelens, geluiden, inzichten, wendingen en ontwikkelingen. […] Radicalisme wordt vandaag de dag vaak gelijkgesteld aan moslim radicalisme. Radicalen bestaan echter in alle soorten en maten. In de echte wereld weren we radicalisme als zijnde abnormaal, grensoverschrijdend, buitensporig, extreem, van de sociale hybride werkelijkheid losgezongen koppigheid, Prinzipenreiterei. In de wereld van de kunst omarmen we radicaliteiten. […] Wie weet kunnen we uit de literatuur inzichten krijgen om de sociale werkelijkheid beter te begrijpen.

(Uit: Harchaoui, S., Huinder, C., Jonkers, J. (red.), De radicaal – Schrijvers aan het woord, Prometheus, 2009, p. 8)

Slotbijeenkomst ‘Radicaal Schrijven’: 13 april 2017, Amsterdam
Tijdens de slotbijeenkomst gaan de aan ‘Radicaal Schrijven’ deelnemende jongeren van bovengenoemde scholen met elkaar en relevante panelleden in debat over het onderwerp. Tevens worden de winnaars van de schrijfwedstrijd door een jury bekend gemaakt. De jongeren zijn uitgedaagd een kort verhaal te schrijven in het verlengde van het project na eerder op hun eigen school te hebben deelgenomen aan de ‘Radicaal Schrijven’ schrijfworkshop van Abdelkader Benali of Meltem Halaceli.

Publicatie
El Hizjra zal daarnaast een publicatie verzorgen waarin de inzendingen van de finalisten worden gepubliceerd samen met de essays van de schrijvers die de schrijfworkshops verzorgen en/of relevante personen die op positieve wijze impact maken op de samenleving. Deze bundel vol nieuwe inzichten wordt na afloop van het project aangeboden aan de finalisten en deelnemende jongeren en verspreid onder relevante personen en organisaties.